Kernwaarden van Team en Organisatie

Op de achterkant van de coachingskalender van gisteren een interessante bijdrage over "gemeenschappelijk waarden". In het werk met teams en medewerkers leveren de gesprekken over waarden vaak bijzondere resultaten op. Door waarden te bespreken kom je dichtbij wat mensen drijft en dus ook dichtbij wat mensen bindt. Heel spannend vaak voor een team omdat hiermee onderhuidse gevoelens en soms spanningen aan de oppervlakte komen. Iets wat vaak niet tastbaar leek, komt op het waardenniveau toch aan het licht. Zo kunnen waarden als eerlijkheid en resultaatgerichtheid met elkaar conflicteren als hierover geen duidelijke uitwisseling plaatsheeft. Kan het samen? hoe dan?
Hoogpresterende organisaties zijn, volgens Tom Peters, allemaal actief in het formuleren en nastreven van gemeenschappelijke waarden. Ze zoeken actief naar de "ziel" van de organisatie en gebruiken de waarden als richtlijn voor hun handelen. Ze kiezen de belangrijkste waarden uit en maken die gemeenschappelijk. Organisaties die dit niet doen leiden een marginaal bestaan en verdwijnen op den duur.
Zelf wil ik graag een verfijning aanbrengen bij de definities van Peters. Ik zie namelijk dat waarden pas "waardevol" zijn als ze van binnenuit komen. Als ze niet gezocht en gekozen worden, maar als ze er al zijn, en van onbewust naar bewust gemaakt worden. Je kiest dus geen waarden, maar je benoemt de waarden die bij je passen. Hierbij is je gevoel een belangrijke factor om te bepalen of het past of niet. Gemeenschappelijke waarden die bij je passen geven je energie, ruimte om te handelen. Ze geven richting. Zoals dat bij jou persoonlijk werkt, werkt het ook bij teams en organisaties. Sterker nog, ze werken het best als ze goed bij elkaar passen, bij elkaar aansluiten. Ze hoeven op deze verschillende niveaus niet hetzelfde te zijn, maar als ze conflicteren ontstaan er een probleem, een waardenconflict.
Een mooie illustratie van hoe organisatiewaarden niet werken als ze verzonnen zijn zie ik bij ABN AMRO. Op hun site is terug te vinden hoe hun organisatiewaarden zijn: Integriteit, Respect, Teamwork en Professionaliteit. Mijn ervaringen als klant en als nieuwsconsument gedurende de afgelopen jaren zijn dat deze waarden niet worden vertaald in gedrag. Het klopt dus niet. Ze lijken verzonnen en klinken prachtig; ik zou het graag zo zien. Maar ervaar ik integriteit? of Respect? Hoe valt dan de rol van ABN AMRO in de credietcrisis te begrijpen? Hoge bonussen?
Dit voorbeeld laat ook mooi zien hoe groot de valkuil is van de organisatie als men de eigen waarden niet naleeft. Dit heeft onmiddellijk consequenties voor de geloofwaardigheid en de betrouwbaarheid.
Laat je waarden dus naar de oppervlakte komen en leef erna, ik beloof je mooie energie, effectief gedrag en resultaten die je wilt.